اندام‌های مهم برای آواز

خوانندگی و اندام‌های صوتی

 

صدای خوب به چه معنی است؟

معمولاً افرادی که به موسیقی و آواز آشنا نیستند، تصورشان از خواننده خوب یا بهترین خواننده، داشتن صدای خوب است. اما افراد زیادی وجود دارند که صدای خوبی دارند ولی لزوماً خواننده نیستند. مثل گوینده‌های رادیو یا برخی بازیگران سینما. دوبله کنندگان هم صداهای بسیار زیبا و ماندگاری دارند. بعضی از این هنرمندان، به شکل تفننی آواز هم می‌خوانند و این به استعداد ذاتی و گوش موسیقایی آنان ارتباط دارد.

 

البته نمی‌شود منکر تَب خوانندگی که میان بازیگران عزیزمان افتاده شد اما فکر اینکه آنها چون بازیگر هستند و نمی‌توانند هنر دیگری داشته باشند، کاملاً اشتباه است. علاقه به هنر، یادگیری و ارائه آن حق همه است نه عده‌ایی خاص.

نکته! 

داشتن استعداد موسیقی و آواز به شخص یا گروه خاصی ارتباط ندارد. ما هیچ وقت نمی‌توانیم بازیگران، ورزشکاران و افراد مشهور را سرزنش کنیم که چرا شما می‌خواهید خواننده شوید یا چرا آواز می‌خوانید. این ایراد را به هیچ شخصی نمی‌توان گرفت. هنر و استعداد هدیه‌ایی از طرف خداوند است که فرد می‌تواند از آن استفاده کند یا نکند.
جدای از این اگر فردی « چه مشهور یا گم‌نام» به موسیقی علاقه داشته باشد، می‌تواند با آموزش مناسب و تمرین، به هدف خود برسد. هنر برای عده‌ایی خاص نیست که فکر کنیم آنها باید این هنر را در اختیار داشته باشند و افراد دیگر نمی‌توانند.

 

هنر، هدیه‌ایی از طرف خداوند
هنر فقط برای افرادی خاص و با استعداد نیست.

 

اندام های صوتی

هر هنر و مهارتی نیاز به ابزار و آلات مربوط به خود را دارد. اگر نجّار برای کار خود به اره، گیره و … احتیاج داشته باشد، یک خواننده نیز برای نشان دادن هنر خود به ابزار نیاز دارد. شاید کلمه «ابزار» شما را به یاد میکروفن، پخش کننده صدا و … بیاندازد. این وسائل ابزار هستند اما منظور از ابزار، اندام‌های صوتی در انسان است. داشتن این وسیله‌ها برای کسی که می‌خواهد خواننده شود، لازم است اما کافی نیست. چرا که همه این‌ها را تمام یا بیشتر افراد دارند ولی نمی‌شود گفت که خواننده یا هنرمند هستند. در ادامه، به این ابزار اشاره می‌شود.

 

ریه‌ها

هوا از راه دهان و بینی و از طریق لوله ایی به نام نای وارد ریه‌ها می‌شود. بعد از تبادل اکسیژن و دی اکسیدکربن، پسماند هوای جذب شده بوسیله ریه‌ها از همان راهی که وارد شده اند، خارج میشوند. در بازگشت، هوا می‌تواند با یک مانع برخورد کرده و البته از آن عبور کند. این مانع از به هم پیوستن دو تار که در حلق وجود دارد، تشکیل می شود که تارهای صوتی نام دارند. زمانی که صحبت می کنیم، می خندیم، گریه می‌کنیم و یا فریاد میزنیم، هوای برگشتی ریه‌ها از میان تارهای صوتی عبور می‌کند. تارهای صوتی به هم نزدیک شده، می‌چسبند. انگار که عمدا سعی می کنند راه هوا را در بازدم، مسدود کنند. هوای حاوی دی‌اکسیدکربن، باید از بدن خارج شود. تارهای صوتی که به هم چسبیده‌اند، به خاطر عبور هوای بازدم، دچار لرزش می‌شوند. این لرزش پایه تولید صداست. حال صدای تولید شده، جذب بافت‌ها و استخان‌های فک، دهان، صورت و حتی جمجمه می‌شود و در آنجا شکل می‌گیرد. مقدای از صدا از راه دهان و مقداری کمتر، از راه بینی خارج شده و به وسیله گوش‌ها شنیده می‌شود.

نکته! 

در برخی منابع و آموزش‌ها، به جای ریه از کلمه شُش استفاده می‌کنند. بهتر است واژهٔ «شُش» برای انسان استفاده نشود.

 

 

 

ریه‌های انسان
بهتر است برای انسان کلمه ریه به کار رود نه شُش

 

 

قفسهٔ سینه

اشتباه نکنید. منظور از این قسمت، افزایش حجم ریه‌ها و یا نفس‌گیری نیست. یکی از فضاهایی که صدای حاصل از کش‌مکش هوا با تارهای صوتی را به خود جذب می کند، فضای قفسه سینه است. صدا، در فضاهای خالی یا نیمه‌پُر صورت، جمجه و بدن تشدید می‌شود. به این فضاها جعبه‌های رزونانس «resonance» گفته می‌شود. مثل یک غار یا سالن بزرگ.
امتحان کنید
این بار اگر وارد یک فضای بزرگ شدید، دقت کنید که صدا بدون فشار زیاد در آن‌جا می‌پیچد. و شکلی زیبا به خود می‌گیرد. به همین دلیل است که در حمام همه دوست دارند آواز بخوانند!!!

 

دهان

فضای دهان یکی از مهم‌ترین ابزار خوانندگان است. اگر شیوهٔ درست بیان هنگام آواز خواندن و حتی صحبت کردن را ندانید، نباید انتظار صدایی با کیفیت را داشته باشید. این موضوع به اندازه‌ایی کوچک و مهم است که بیشتر خوانندگان از آن غافل هستند و حتی در آموزش‌ها نیز به این مسئله بی‌توجهی می‌کنند. در کلاس‌های صداسازی و آوازی که سال‌های ۱۳۸۰ تا ۸۵ نزد یکی از استادانم سرکار خانم «آریا زند» می‌رفتم، گاهی چندین جلسه تمرینات صداسازی، روی باز شدن دهان انجام می‌شد. برخی از حروف نیز تکنیک اجرایی مخصوصی دارند. مثلاً برای خوانده حرف «ایی» دهان نباید به صورت عرضی باز شود « طوری که دندان‌های عقب دیده شوند» بلکه تکنیک این حرف مانند خواندن حرف « اِ » می‌باشد. با این تفاوت که هنگام ادای کلمهٔ «ایی»، فک و صورت باید شُل یا ریلکس (relax) بوده و لب پایین را کمی برجسته کنیم. « مثل اینکه بخواهیم دندان‌های جلو و پایین‌مان را نشان دهیم». یکی از موارد پایه‌ایی در بیان و آواز «کلاسیک»، باز شدن دهان به اندازه کافی است.

 

 

 

لبخند بزنید!

در کتاب تکنیک آواز از تکنیکی به‌نام «لبخند داخلی» استفاده شده است. این تکنیک در آواز کلاسیک «اُپرا»، بسیار مهم و البته سخت است. اما در آواز پاپ، راک، فولکلور و … خود لبخند تاثیر مثبت زیادی روی صدا و اجرا دارد. البته این لبخند باید کاملاً طبیعی باشد. ادای لبخند فقط کار را مشکل می‌کند. معمولاً برای لبخند در آواز خواندن باید دلیلی وجود داشته باشد. طبیعی است که همراه خواندن یک آواز با موسیقی و ترانهٔ غمگین، نمی‌توان لبخند را چاشنی و تکنیک کار کنیم. اما هرکاری راهی دارد. در مقالات بعدی به موضوع لبخند در آواز، مفصل خواهیم پرداخت.

 

سلامت دندان‌ها

دندان‌ها نیز در تولید صدای مناسب تأثیر دارند. احتمالاً صحبت کردن افرادی که دندان‌های جلوی آن‌ها ریخته را شنیده‌اید. دندان‌های جلو «پایین و بالا» نقش مهمی در تلفظ صداها دارند. با نگاهی دقیق‌تر، می‌توان گفت که بودن یا نبودن هر دندان تاثیرات مثبت و منفی بر روی صدا می‌گذارد. اگر برای درمان دندان‌های خود را ارتودنسی «Orthodontic» کرده‌اید، بعضی از تمرینات آواز را نمی‌توانید و نباید انجام دهید. از طرفی در این حالت اجرا چه زنده و چه در استودیو «studio» بسیار سخت و اشتباه است.

 

سلامت حفره‌های سینوسی پشت حلق

یکی از مشکلات رایج افراد بیماری‌های مربوط به گوش، حلق و بینی است. حفره‌های سینوسی که در ناحیه صورت، دور چشم، پشت حلق و پیشانی وجود دارند، می‌توانند دچار مشکل یا بیماری شوند. شایع‌ترین آن‌ها سینوزیت «Sinusitis»  است. این مشکل باعث متورم شدن گلو و حنجره می‌شود و صدا را از حالت طبیعی خارج می‌کند. ترشحات پشت حلق، باعث التهاب تارهای صوتی و گلو می‌شود. علاوه براین مشکلاتی دیگر مثل سردرد، ریزش مو و … از عوارض این بیماری است.

 

موسیقی هنر شنیدن

گوش، قدرت شنیداری

منظور از گوش، هم سلامت و هم دقت آن در شنوایی است. اما برخی از هنرجویان به اشتباه فکر می‌کنند منظور قدرت در تشخیص کم‌ترین صداها دقت گوش است. البته این موضوع هم درست است اما منظور از دقت گوش در موسیقی، تشخیص فرکانس‌های زیر و بم، تشخیص فاصله‌ها «اختلاف نُت‌ها در زیر و بمی» است. این اولین و مهم‌ترین موضوع گوش و موسیقی است.
در مراحل بعدی و پیشرفته‌تر گوش و حافظه کار بیشتر و حساس‌تری برای درک، تجزیه و تحلیل و حتی تقلید دارند. حافظهٔ شنیداری بسیار به موضوع این مقاله ارتباط دارد. وقتی شخصی توانایی شنیدن و تکرار یک ملودی «کوتاه یا بلند» را داشته باشد، می‌توان درباره حافظهٔ شنیداری او نظر داد. این مهارت با تمرین قابل ارتقاء هست و عمده‌ترین درس دانشکده‌های موسیقی درس سرایش «سلفژ» است که در مقالات بعدی به آن خواهیم پرداخت.

 

 

ارسال یک پاسخ